Anjina (Göğüs Ağrısı) Nedir ve Neden Olur?

Anjina pektoris, kalp kasının yeterli oksijen alamaması sonucu ortaya çıkan göğüs ağrısı veya rahatsızlık hissidir. Koroner arter hastalığının en yaygın belirtilerinden biri olan anjina, kalbi besleyen damarların daralması veya tıkanması nedeniyle kalp kasına giden kan akımının azalmasıyla meydana gelir. Anjina genellikle fiziksel efor veya duygusal stres sırasında ortaya çıkar ve dinlenme veya nitrogliserin kullanımı ile rahatlar. Dünya genelinde milyonlarca insanı etkileyen bu durum, altta yatan ciddi kalp hastalığının önemli bir uyarı işaretidir.

Anjina Türleri

Stabil anjina en sık görülen türdür ve genellikle fiziksel aktivite, soğuk hava veya duygusal stres gibi tetikleyicilerle ortaya çıkar. Belirtiler genellikle birkaç dakika sürer ve dinlenme veya ilaç kullanımı ile geçer. Stabil anjinada belirtilerin şiddeti ve süresi genellikle tahmin edilebilir bir örüntü izler ve hastalar hangi aktivitelerin ağrıyı tetiklediğini zamanla öğrenirler.

Unstabil anjina daha ciddi bir durumdur ve dinlenme halinde bile ortaya çıkabilir. Önceden var olan stabil anjinanın şiddetinin artması, süresinin uzaması veya daha az eforla tetiklenmesi unstabil anjinaya dönüşümü işaret edebilir. Bu durum akut koroner sendromun bir bileşeni olarak kabul edilir ve acil tıbbi müdahale gerektirir. Tedavi edilmediğinde kalp krizine ilerleyebilir.

Variant anjina veya Prinzmetal anjinası, koroner arter spazmına bağlı olarak gelişen nadir bir türdür. Genellikle gece veya sabah erken saatlerinde ortaya çıkar ve daha genç hastalarda görülebilir. Bu türde koroner arterlerde ciddi aterosklerotik daralma olmaksızın geçici vazospazm nedeniyle iskemi geliştiğinden tedavi yaklaşımı farklılık gösterir.

Anjina Belirtileri

Anjina tipik olarak göğüs ortasında veya sol tarafında baskı, sıkışma, yanma veya ağırlık hissi olarak tanımlanır. Ağrı sol kol, omuz, boyun, çene veya sırta yayılabilir. Bazı hastalarda nefes darlığı, bulantı, terleme, baş dönmesi ve yorgunluk gibi eşlik eden belirtiler görülebilir. Kadınlarda atipik belirtiler daha sık görülür ve karın ağrısı, sırt ağrısı veya aşırı yorgunluk şeklinde ortaya çıkabilir.

Anjina ataklarının süresi genellikle iki ile on dakika arasındadır. On dakikayı aşan veya dinlenmeyle geçmeyen göğüs ağrısı kalp krizi olasılığını düşündürür ve acil tıbbi yardım gerektirir. Ağrı sırasında soğuk terleme ve ölüm korkusu eşlik ediyorsa derhal hastaneye başvurulmalıdır.

Anjina Nedenleri ve Risk Faktörleri

Anjina gelişiminin temel nedeni koroner arter hastalığıdır. Ateroskleroz sürecinde damar duvarlarında kolesterol birikimi plak oluşumuna yol açar ve bu plaklar zamanla damarı daraltarak kan akımını kısıtlar. Yüksek tansiyon, yüksek kolesterol, diyabet, sigara kullanımı, obezite ve hareketsiz yaşam tarzı başlıca risk faktörleridir.

Aile öyküsünde erken yaşta kalp hastalığı bulunan bireylerde risk artmıştır. İleri yaş, erkek cinsiyet ve menopoz sonrası kadın olmak da ek risk faktörleri arasında sayılmaktadır. Kronik stres, aşırı alkol tüketimi ve uyuşturucu madde kullanımı da anjina riskini artırabilir.

Anjina Tanısı

Anjina tanısında hasta öyküsü ve fizik muayene önemli yer tutar. Elektrokardiyografi istirahat ve efor sırasında kalbin elektriksel aktivitesini değerlendirir. Efor testi, hastanın koşu bandı veya bisiklet ergometresi üzerinde egzersiz yaparken kalp ritmi ve kan basıncı takibi ile yapılır. Koroner anjiyografi, koroner arterlerin doğrudan görüntülenmesini sağlayarak daralma veya tıkanıklıkların tespitinde altın standart yöntemdir.

Ekokardiyografi kalp kasının hareket bozukluklarını, miyokard perfüzyon sintigrafisi ise kalp kasındaki kan akımı farklılıklarını ortaya koyabilir. Bilgisayarlı tomografi anjiyografi invaziv olmayan bir yöntem olarak koroner arterlerin değerlendirilmesinde giderek artan sıklıkta kullanılmaktadır.

Anjina Tedavisi

Anjina tedavisinde yaşam tarzı değişiklikleri temel önem taşır. Sigaranın bırakılması, düzenli egzersiz, sağlıklı beslenme, kilo kontrolü ve stres yönetimi tedavinin vazgeçilmez bileşenleridir. İlaç tedavisinde nitrogliserin akut atakların rahatlatılmasında, beta-blokerler ve kalsiyum kanal blokerleri atak sıklığının azaltılmasında kullanılır.

Antiplatelet ajanlar tromboz riskini azaltmak için önemlidir. Statin grubu ilaçlar kolesterol düzeylerini kontrol altına alarak ateroskleroz ilerlemesini yavaşlatır. Ciddi koroner arter daralmalarında perkütan koroner girişim veya koroner arter bypass cerrahisi gibi revaskülarizasyon yöntemleri uygulanabilir. Tedavi seçimi hastalığın şiddetine ve hastanın genel durumuna göre belirlenir.

Anjinada Yaşam Tarzı Önerileri

Anjina hastaları tetikleyici faktörlerden kaçınmalıdır. Ağır fiziksel efordan kaçınma, soğuk havada dikkatli olma, büyük öğünlerden sonra aktiviteden kaçınma ve duygusal stresi yönetme günlük yaşam için önemli önerilerdir. Düzenli takip ve ilaç uyumunun sağlanması anjina kontrolünde başarıyı artırır. Hastalar acil durumlarda ne yapacaklarını bilmeli ve nitrogliserin tabletlerini her zaman yanlarında bulundurmalıdırlar.